Kamu kurumlarında görev yapan memurlar, görev ve sorumluluklarına göre belirli sınıflandırmalara tabi tutulurlar. Bu sınıflandırmalardan biri de “derece ve kademe” sistemidir. Peki, 1., 2. ve 3. derece memurlar kimlerdir? Derece-kademe sistemi nasıl işler? Memuriyet hayatında ilerleme nasıl sağlanır?
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na göre, memurların mşları ve terfileri; derece ve kademe esasına göre belirlenir. Bu sistemde derece, memurun genel hizmet süresi ve öğrenim durumu gibi kriterlerle belirlenirken, kademe ise derece içinde gösterdiği gelişimi ifade eder.
Örneğin, 4 yıllık üniversite mezunu bir memur genellikle 9. derecenin 1. kademesinden göreve başlar. Eğitim düzeyi düştükçe, memurun memuriyete başlama derecesi de buna göre değişir.
Dereceler 1’den 15’e kadar numaralandırılır ve 1. derece, en üst dereceyi temsil eder. Yani:
Bu derecelere ulaşmak için memurun yıllar boyunca kademe ilerlemesi yapması ve çeşitli terfi şartlarını karşılaması gerekir.
Derece ilerlemesi, bir memurun hizmet süresi boyunca bir üst dereceye geçmesini ifade eder. 657 sayılı kanunun 68. maddesine göre bu ilerleme iki şekilde olur:
Kademe ise, memurun aynı derece içindeki ilerlemesini gösterir. Örneğin; 9/1, 9/2, 9/3 gibi. Her yılın sonunda olumlu sicil alan bir memur bir kademe ilerler.
Memurların hangi dereceden göreve başlayacağı; eğitim durumu, hizmet süresi ve önceki memuriyet deneyimlerine göre belirlenir. Ayrıca;
| Eğitim Düzeyi | Giriş Derecesi | Giriş Kademesi | Yükselebileceği En Yüksek Derece |
|---|---|---|---|
| İlkokul Mezunu | 15 | 1 | 7 |
| Ortaokul Mezunu | 14 | 2 | 5 |
| Lise Mezunu | 13 | 3 | 3 |
| 2 Yıllık Yüksekokul | 10 | 2 | 1 |
| 4 Yıllık Üniversite | 9 | 1 | 1 |
| 5 Yıllık Fakülte | 9 | 2 | 1 |
| 6 Yıllık Yükseköğrenim | 9 | 3 | 1 |
Not: Memuriyet öncesi askerlik, hazırlık sınıfı gibi durumlar da derece/kademe belirlemede etkili olabilir.
Bir memurun derece ve kademesi şu kriterlere göre belirlenebilir:
Memuriyet derecesi sadece mşları değil; emeklilik, terfi, görev değişiklikleri gibi pek çok süreci doğrudan etkiler. Özellikle 1, 2 ve 3. dereceye ulaşmak, memur açısından kıdem, yetki ve ekonomik anlamda büyük avantajlar sağlar.