Akdeniz’de son yıllarda art arak devam eden deniz yüzeyi sıcaklığı rekorları, yalnızca yaz aylarındaki sıcak hava dalgalarını değil, sonbahar döneminde yaşanabilecek aşırı hava olaylarını da yakından ilgilendiriyor. Uzmanlar, denizde biriken yüksek enerjinin atmosferle etkileşime girerek kuvvetli yağış, fırtına ve ani hava değişimlerini destekleyebileceğine dikkat çekiyor.
İzmir Bakırçay Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şermin Tağıl, deniz yüzeyi sıcaklıklarının iklim sistemi açısından kritik bir gösterge olduğunu belirterek, denizlerin atmosferle sürekli ısı ve nem alışverişinde bulunduğunu ifade etti.
Tağıl, Akdeniz’deki en önemli gelişmenin yalnızca hava sıcaklıklarının yükselmesi olmadığını, asıl dikkat edilmesi gereken unsurun denizin olağanüstü miktarda ısı depolaması olduğunu söyledi.
Prof. Dr. Şermin Tağıl, 2026 yılının ilk yarısında Akdeniz genelinde deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun yıllar ortalamalarının belirgin şekilde üzerinde seyrettiğini belirtti.
Akdeniz’in ortalama deniz yüzeyi sıcaklığının yaklaşık 28,4 dereceye ulaştığını aktaran Tağıl, bu değerin normal seviyelerin yaklaşık 2 derece üzerinde olduğunu ifade etti. Özellikle Doğu Akdeniz’de sıcaklıkların tarihi seviyelere yaklaştığına dikkat çekildi.
Uzmanlara göre denizlerdeki bu yüksek sıcaklıklar, atmosfer için ekstra bir enerji ve nem kaynağı oluşturuyor. Bu durum, önümüzdeki dönemlerde Akdeniz ve çevresinde kuvvetli yağışların ve fırtınaların oluşma ihtimalini artırabiliyor.
Akdeniz’de görülen olağanüstü sıcaklıkların yalnızca tek bir yıla bağlı olmadığını belirten Tağıl, deniz sıcak hava dalgalarının son yıllarda daha sık ve daha uzun süre etkili olduğunu söyledi.
2023 yılından itibaren hem okyanuslarda hem de Akdeniz’de deniz yüzeyi sıcaklıklarının sürekli rekor seviyelerde seyrettiğini belirten Tağıl, denizin geçmiş yıllarda biriktirdiği ısının üzerine yeni sıcaklıkların eklendiğini vurguladı.
Uzman değerlendirmelerine göre Akdeniz’in uzun vadeli ısınmasındaki temel faktör küresel iklim değişikliği. Pasifik Okyanusu’nda gelişebilecek güçlü El Nino olayları ise küresel atmosfer dolaşımı üzerinde etkili olabilecek ek iklim sinyalleri arasında yer alıyor.
Tağıl, güçlü bir El Nino gelişmesi halinde atmosferik sistemlerde bazı değişimlerin görülebileceğini, ancak bunun doğrudan Türkiye’nin nasıl bir kış geçireceğini belirlemediğini ifade etti.
Kutup girdabındaki olası değişimlerin kuzeyden gelen soğuk hava akımlarını etkileyebileceğini belirten Tağıl, atmosferin çok değişken bir yapıya sahip olduğunu ve tek bir göstergeden yola çıkarak kesin hava tahmini yapılamayacağını söyledi.
Bu nedenle El Nino gelişiminin Türkiye’de mutlaka sert kış koşulları yaşanacağı anlamına gelmediği, ancak küresel iklim dengeleri açısından önemli bir unsur olduğu belirtildi.
Uzmanların üzerinde durduğu en kritik dönem ise sonbahar ayları. Yaz boyunca Akdeniz’de depolanan yüksek ısının, sonbaharda uygun atmosfer koşullarıyla birleşmesi halinde aşırı hava olaylarını güçlendirebileceği ifade ediliyor.
Yüksek deniz sıcaklıkları; kıyı bölgelerinde gecelerin daha sıcak geçmesine, sıcak hava dalgalarının daha uzun sürmesine ve nem oranlarının artmasına neden olabiliyor.
Özellikle ekim ve kasım aylarında deniz sıcaklıklarının yüksek kalması durumunda kuvvetli sağanak yağışlar, ani seller, taşkınlar ve fırtınalar için daha elverişli ortam oluşabileceği belirtiliyor.
Akdeniz’de zaman zaman görülen ve tropikal siklonlara benzeyen özellikler taşıyan medicane adı verilen sistemler açısından da deniz sıcaklıkları önemli bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Ancak yalnızca denizin sıcak olmasının medicane oluşumu için yeterli olmadığı belirtiliyor. Böyle bir sistemin gelişebilmesi için uygun alçak basınç alanı, atmosferik kararsızlık, yeterli nem ve uygun rüzgar koşullarının aynı anda oluşması gerekiyor.
Uzmanlara göre sıcak denizler, bu şartlar oluştuğunda sistemlerin güçlenmesi için önemli bir enerji kaynağı sağlayabiliyor. 2023 yılında Akdeniz’de yaşanan aşırı hava olayları, sıcak denizlerin oluşturabileceği risklere dikkat çeken örneklerden biri olarak gösteriliyor.