Dünya genelindeki teknoloji sektöründe yalnızca bir arz-talep dengesizliği değil, aynı zamanda ciddi bir 'kaynak savaşı' ve buna bağlı olarak 'yüksek fiyat' sorunu yaşanmaktadır. Büyük firmalar, yapay zeka sistemlerini çalıştırmak için piyasadaki yüksek performanslı bellek ve çipleri toplayarak bu alandaki rekabette öne çıkmaya çalışıyor. Zira yapay zeka sistemleri, saniyede trilyonlarca veriyi işleyebilmek için devasa bellek kapasitesine ihtiyaç duymaktadır.
Bu yüksek performansı sağlayamayan şirketler, teknoloji yarışında geri planda kalıyor. Yapay zeka üreticileri, işlem gücünü rakiplerine kaptırmamak amacıyla piyasadaki bütün kaliteli çipleri, adeta birer maden rezervi gibi, önceden satın alıp stoklamaya yöneliyor.
Bu durum, doğal olarak piyasada arzı azaltarak fiyatların artmasına neden olmaktadır. Bilgisayarlar ve sunucularda kullanılan yüksek bant genişlikli bellek talebinin büyük bir artış göstermesi, üretim kapasitesinin bu talebe yetişmesini zorlaştırıyor. Sonuç olarak, RAM fiyatları geçtiğimiz yıl boyunca iki katından fazla bir artış göstermiştir. Eskiden bir bilgisayarın toplam maliyetinin %15-20'si bellek ve çiplere aitti. Ancak günümüzde bu oran bazı modellerde %30-40 seviyelerine kadar yükselmiştir. Yani artık cihaz alırken ödediğimiz paranın büyük bir kısmı, yalnızca bellek ve işlem gücü için harcanmaktadır.
Teknoloji ürünlerinin içinde yalnızca çipler bulunmuyor. Her bir akıllı telefon ve bilgisayar, değerli metallerle donatılmış minyatür maden ocakları gibidir. Elektriği en verimli ileten element olan gümüş, devre kartlarındaki en hassas yollar için kullanılırken, korozyona dayanıklı ve bağlantı noktalarında mükemmel iletim sağlayan altın, cihazların ömrünü uzatmaktadır. Özellikle 2025'ten bu yana bu madenlerin değerindeki artış, teknoloji üreticilerinin maliyetlerini hızla artıran en önemli faktörlerden biri haline gelmiştir. Kısaca, bir cihazın fiyatını belirleyen unsurlar arasında yalnızca yazılım değil, içindeki gümüş ve altın kaplama bileşenlerin gramajı da bulunmaktadır.
Öte yandan, ABD'nin teknoloji ürünlerine ve kritik bileşenlere yönelik yeni ticaret düzenlemeleri ve tarifeleri de fiyat baskısını artırmaktadır. İthal edilen çipler ve elektronik bileşenler daha yüksek vergilere tabi olduğunda, üretici firmaların maliyetleri artmaktadır. Bu yeni tarifeler, sadece bir vergi artışı değil, aynı zamanda küresel tedarik zincirinde 'korumacılık' engellerinin yükselmesi anlamına gelmektedir. Özellikle anakart ve işlemci gibi ana bileşenlerin gümrük geçiş maliyetlerindeki artış, markaların kâr marjlarını daraltarak teknolojik ürünleri orta gelir grubu için lüks bir yatırım nesnesine dönüştürmektedir.
Yerli elektronik devi Atmaca Holding’in Yönetim Kurulu Başkanı Adem Atmaca, POSTA’ya yaptığı açıklamada, geçtiğimiz yılın sonunda başlayan hafıza çipi krizinin şu anda daha da derinleştiğini ifade etti.
Atmaca, “Bilgisayardan telefona kadar tüm elektronik dünyasını etkileyen bu süreç, maalesef pandemi döneminde yaşadığımız çip krizinden çok daha karmaşık ve zorlu. Şu anda en büyük sorun, istediğiniz kadar ürün bulamamak ve maliyetlerin haftalık olarak değişmesi. Bu sıkıntının temel nedeni, teknoloji devlerinin yaptığı büyük yapay zeka sunucu yatırımları” şeklinde konuştu.
Üretim kapasitesinin büyük çoğunluğunun bu tür yatırımlara kaydığı için piyasada hafıza entegresi ve ürün temin etmenin oldukça zor hale geldiğini belirten Atmaca, “2026 yılı boyunca bu baskının artarak devam etmesini bekliyoruz. Mevcut stoklar sayesinde fiyat artışları henüz tüketiciye tam olarak yansımadı. Ancak etkilerini yaklaşık bir ay sonra raflarda sert bir şekilde hissetmeye başlayacağız. Fiyatlar henüz zirve noktasına ulaşmış değil. Bu nedenle tüketicilere en net tavsiyemiz, eğer bir bilgisayar veya elektronik cihaz ihtiyacınız varsa, talebinizi ertelememenizdir. Bugün bulduğunuz fiyat, yarın bulacağınızdan çok daha düşük kalabilir. Bilgisayar ve telefon fiyatlarında bir ay içinde %15 ile %40 arasında artışlar bekliyoruz” diye ekledi.
Yaptığımız piyasa araştırmalarına göre, son bir yıl içerisinde SSD depolama fiyatları 3 kat, RAM fiyatları 3 kat, işlemci fiyatları 3 kat, ekran kartı fiyatları ise 2 kat artış gösterdi. Ayrıca son bir yıl içinde giriş segmenti telefonlarda %40-50, orta segment telefonlarda %30-35, üst segment telefonlarda ise %20-25 oranında zam yapılmıştır.