Sulawesi'de bulunan çizimlerin tarihi, en az 67 bin 800 yıl öncesine dayanıyor ve bu durum, İspanya'daki tartışmalı el figüründen 1.100 yıl daha eski olduğunu gösteriyor. Bu buluş, Homo sapiens türünün Sahul, yani Avusturya-Yeni Gine bölgesine daha önce ulaştığı iddialarını da destekliyor.
Bu yeni keşif, Sulawesi'nin güneydoğusundaki Muna adasında yer alan Liang Metanduno adlı kireçtaşı mağarasında gerçekleştirildi. Araştırmacılar, el izinin bir tür sprey boya ile yapıldığını düşünüyor. Elde edilen veriler, uzun zaman önce yaşamış bir “grafiti sanatçısının” elini duvara koyarak, ardından ağız yoluyla pigment üfleyip ya da tükürerek el izini bıraktığını gösteriyor.
Yapılan analizler, resmin en az 67 bin 800 yıl öncesine ait ince mineral katmanları içerdiğini ortaya koydu. Bu durum, el izini tarih açısından güvenilir bir şekilde tanımlamak için yeterli bir temel sağlıyor.
Ayrıca, araştırmacılar, “sanatçının” sadece elini duvara koymakla kalmadığını, bunun ötesinde bir işlem gerçekleştirdiğini ifade ediyor. El izi çıkarıldıktan sonra, parmakların daha keskin bir görünüm kazanması için şeklinin daraltıldığı ve uzatıldığı bilgisi bulunuyor. Griffiths Üniversitesi'nde projeyi yöneten Adam Brumm, bu durumu, “Tam da bizim yapabileceğimiz bir şey” olarak değerlendirdi. Zira Brumm, İspanya'daki 64 bin yıl önce Neandertaller tarafından oluşturulan çizimlerde böyle bir deneme olduğuna dair bir kanıt bulamadıklarını belirtti. Ayrıca, bazı araştırmacıların tarihleme yöntemini sorguladıkları için İspanya'daki resimlerin tartışmalı olduğu vurgulandı.
Daha önce bilinen en eski mağara sanatı, İspanya'daki Maltravieso Mağarası'nda bulunan ve 66 bin 700 yıl öncesine tarihlenen kırmızı el izi olarak kaydedilmişti. Ancak bazı uzmanlar, bu el izlerinin o kadar da eski olmadığına dair görüş bildiriyor.
Sulawesi'de son on yılda elde edilen keşifler, insanın sanat ve soyut düşüncesinin Buz Çağı Avrupa'sında aniden ortaya çıktığı ve buradan tüm dünyaya yayıldığı iddiasını geçersiz kılıyor. Mağara sanatı, insanların soyut ve sembolik düşünmeye başladığı dönemin önemli bir göstergesi olarak kabul edilmektedir.
Adam Brumm, BBC'ye yaptığı açıklamada, bu bulguların yaratıcılığın insan doğasında bulunduğunu ve bunun izlerinin Afrika'ya kadar uzandığını gösterdiğini ifade etti. Ayrıca, 1990'lı yıllarda eğitim aldığı dönemde insanlardaki yaratıcı patlamanın Avrupa'da sınırlı bir alanda gerçekleştiği bilgisi verildiğini hatırlatarak, “Ancak şimdi Endonezya'da anlatım sanatı da dahil olmak üzere modern insan davranışlarının özelliklerini gözlemliyoruz. Bu durum, Avrupa merkezli argümanı sürdürebilmeyi oldukça zorlaştırıyor.” şeklinde değerlendirmelerde bulundu.
Sulawesi'de keşfedilen mağara çizimleri bununla sınırlı kalmıyor. 2014 yılında bölgede en az 44 bin yıl öncesine tarihlenen el izleri ve hayvan figürleri bulundu. Ardından en az 44 bin yıllık bir av sahnesi ve en az 51 bin 200 yıl öncesine ait bir domuz ve insan resmi keşfedildi. Griffiths Üniversitesi'nden Maxime Aubert, “En az 40 bin yıllık bir dönemle başladık. Bu da Avrupa ile aynı döneme denk geliyor. Ancak pigmentlere daha yakından baktıkça Sulawesi'deki kaya sanatını en az 28 bin yıl daha geriye çekebiliyoruz.” şeklinde konuştu.
Adam Brumm, Endonezya'daki bulguların neden sanat faaliyeti olarak kabul edildiğine dair farklı bir bakış açısı sundu. Endonezyalı meslektaşlarının yıllar süren saha çalışmaları sonucunda “yüzlerce kaya sanatı alanı” tespit ettiğini belirten Brumm, bazı mağaraların binlerce yıl boyunca sürekli olarak kullanıldığını vurguladı.
Liang Metanduno'da aynı panel üzerinde, bazı çizimlerin 20 bin yıl öncesine kadar tarihlendiğini hatırlatan Brumm, mağaranın en az 35 bin yıl boyunca sanatsal faaliyetlerin merkezi olduğunu belirtti.