İnternetin yaşamın her alanında etkili olduğu günümüzde, doğru bilgiye sağlıklı bir şekilde ulaşmak büyük bir önem taşımaktadır. Bu nedenle, internet üzerindeki içeriklerin ve içerik üreticilerinin haklarının korunması giderek daha da önemli hale gelmektedir. İnternetin sunduğu sınırsız erişim imkânı, yayınlanan haberlerin, köşe yazılarının, videoların ve görsel içeriklerin anında geniş kitlelere ulaşmasını sağlarken, çoğu zaman bu emeklerin ekonomik karşılığı içerik üreticilerine yansımamaktadır. Posta.com.tr'de yayımlanan bir habere göre, Türkiye'deki dijital ekonominin büyüklüğü ve platformlara aktarılan milyarlarca liralık reklam bütçeleri göz önüne alındığında, yerli içerik üreticilerinin haklarının korunmasının önemi vurgulanmaktadır.
Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, Posta.com.tr’ye yaptığı açıklamada, dijital telif yasasının bu noktada devreye girdiğini ve dijital ortamda üretilen içeriklerin hukuki ve ekonomik olarak korunmasını sağlayan temel bir düzenleme olduğunu belirtti. İçeriklerin dijital platformlar aracılığıyla geniş kitlelere ulaştırıldığını ancak bu süreçte içerik üreticilerinin çoğu zaman emeklerinin karşılığını alamadığını dile getiren Prof. Dr. Kırık, bu durumun sürdürülemez olduğunu ifade etti.
Geçtiğimiz dönemlerde Fransa ve Kanada’da dijital telif yasaları ile ilgili yaşanan gelişmelerin önemli deneyimler sunduğunu belirten Prof. Dr. Kırık, büyük teknoloji şirketlerinin bu ülkelerde başlangıçta yasaya karşı direnç gösterdiğini ancak devletlerin kararlı tutumu sayesinde yeni bir denge sağlandığını ve özellikle haber içeriklerinin kullanımı konusunda lisans ve ödeme mekanizmalarının oluşturulduğunu belirtti.
Fransa ve Kanada’daki örneklerin Türkiye için birebir uygulanabilir modeller olmadığını ancak birer yol haritası olabileceğini ifade eden Kırık, Türkiye’nin kendi medya yapısına ve hukuki sistemine uygun bir dijital telif modeli geliştirmesinin mümkün olduğunu belirtti. Ana ilke ise değişmiyor: Dijital platformlar, içerikten elde ettikleri ekonomik kazancı içerik üreticileriyle paylaşmalıdır.
Prof. Dr. Kırık, dijital telif yasasının sıradan bir internet kullanıcısının yaşamına etkileri hakkında da bilgi vererek, kullanıcıların haber okumaya ve sosyal medyada içerik tüketmeye devam edeceğini belirtti. Ani bir kısıtlama beklemenin doğru olmadığını, ancak orta ve uzun vadede kullanıcılar için olumlu bir tablo oluşabileceğini ifade etti. Telif gelirleriyle güçlenen medya kuruluşları, daha kaliteli ve özgün içerikler üretebilecek ve bu durum dezenformasyonun azalmasına katkı sağlayacaktır.
Prof. Dr. Ali Murat Kırık, dijital telif yasasının çağın bir gerekliliği olduğunu vurgulayarak, dijitalleşmenin ekonomiden kültüre kadar her alanı dönüştürdüğünü ve hukukun da bu dönüşüme ayak uydurması gerektiğini belirtti.
Türkiye'den Google, Meta, TikTok ve X gibi dijital platformlara reklamlar yoluyla milyarlarca lira aktarıldığını ifade eden Kırık, bu durumun Türkiye'nin dijital ekonomisinin büyüklüğünü gösterdiğini ancak Türkiye’de üretilen içeriklerin değerinin çoğu zaman yerel üreticilere geri dönmediğini belirtti.
Dijital telif hukukunun bu noktada devreye girmesi gerektiğini vurgulayan Prof. Dr. Kırık, Türkiye’de üretilen haberlerin, bilgilerin ve kültürel içeriklerin ekonomik karşılığının korunması ve paylaşılması gerektiğini söyledi. Bunun için net bir yasal çerçeve, güçlü müzakere mekanizmaları ve kamuoyunun kararlı bir duruş sergilemesi gerektiğini kaydetti.
Dijital Telif Kurulu’nun kurulmasıyla telif haklarının dijital ortamda daha etkin bir şekilde denetlenebileceğini belirten Prof. Dr. Kırık, hak sahiplerinin haklarını koruyabilmesi için merkezi ve şeffaf bir mekanizmanın önem taşıdığını belirtti. Bu kurul sayesinde ihlallerin tespiti ve yaptırımların uygulanmasının daha hızlı ve sistematik bir şekilde gerçekleştirilebileceğini ifade etti.
Prof. Dr. Kırık, içerik üreticilerinin bireysel ya da kurumlar aracılığıyla telif anlaşmaları yapabilmesinin ekonomik açıdan kritik bir öneme sahip olduğunu belirterek, bu durumun üreticilerin emeklerinin karşılığını net bir şekilde almasını sağlayacağını ifade etti.
Meta ve Google gibi şirketlerin içerik sağlayıcılara telif ve reklam payı ödememek amacıyla haber paylaşımını sınırlama yoluna gittiği olaylar da bulunmaktadır. Uzmanlar, dijital pazardaki bu durumu değiştirecek gücün dijital yasa olacağı konusunda hemfikirdir.