Felç Nedir?

  • Felç tanımı ve türleri
  • Beyin ve omurilik yaralanmalarının felce etkisi
  • Felcin belirtileri ve teşhisi

Felç, vücudun belirli bir bölümünün veya tümünün işlevsiz hale gelmesi durumudur. Felç, beyin veya omurilikte oluşan hasar nedeniyle sinirlerin iletimini engelleyen veya kesintiye uğratan bir durumdur.

Felç farklı tiplere ayrılabilir:

İnme (inme felci): En yaygın felç türüdür ve genellikle beyin damarlarının tıkanması veya kanaması sonucunda oluşur.

Spastik felç: Beyin veya omurilik hasarı nedeniyle kaslarda sertlik, spazmlar ve kasılma ile karakterizedir.

Flasid felç: Sinirlerin veya omurilikteki hasar nedeniyle kaslarda zayıflık veya felç meydana gelir.

İlerleyici felç: Nörolojik hastalıkların (örn. ALS veya Parkinson hastalığı) ilerlemesi sonucu ortaya çıkar ve zamanla daha da kötüleşebilir.

Beyin ve omurilik yaralanmaları, felce neden olabilen önemli etkenlerdir. Beyin hasarı, felcin çeşitli formlarına yol açabilir. Örneğin, inme sonucu beyindeki bir damarın tıkanması, o bölgedeki sinir hücrelerine yeterli oksijen ve besin sağlayamaz, bu da felce yol açabilir. Omurilik yaralanmaları da vücudun alt kısmını felç edebilir.

Felcin belirtileri kişiden kişiye ve felcin türüne göre değişebilir. Genel olarak felç belirtileri şunları içerebilir:

  • Kaslarda güçsüzlük veya felç
  • Hareket kısıtlılığı veya hareket edememe
  • Konuşma veya yutma güçlüğü
  • Duyusal kayıplar (örn. his kaybı)
  • İdrar veya bağırsak kontrolünde sorunlar

Felcin teşhisi genellikle fiziksel muayene, tıbbi geçmişin değerlendirilmesi ve görüntüleme testleri (örn. MRG, BT taraması) gibi yöntemlerle konulur. Bu teşhis süreci, felcin nedenini ve tipini belirlemek için önemlidir.

Felcin belirtileri olduğunda bir doktora başvurmak önemlidir, çünkü erken müdahale ve tedavi, iyileşme ve rehabilitasyon sürecini iyileştirebilir.


Felç Nedenleri

  • İnme (beyin damarlarının tıkanması veya kanaması)
  • Travmatik beyin veya omurilik yaralanmaları
  • Nörolojik hastalıklar (multipl skleroz, serebral palsi)
  • İlaç yan etkileri veya zehirlenmeler


Felce yol açan nedenler çeşitli olabilir. İşte felcin yaygın nedenlerinden bazıları:

İnme: İnme, beyin damarlarının tıkanması veya kanaması sonucu oluşan bir durumdur. Tıkanma veya kanama nedeniyle beyne giden kan akışı kesilir veya azalır, bu da beyin dokusuna hasar verir ve felce neden olabilir.

Travmatik beyin veya omurilik yaralanmaları: Baş, beyin veya omurilik bölgesine gelen ciddi bir travma felce yol açabilir. Araç kazaları, düşmeler, spor yaralanmaları veya şiddetli darbeler gibi olaylar sonucunda beyin veya omurilik hasar görebilir ve felç gelişebilir.

Nörolojik hastalıklar: Bazı nörolojik hastalıklar, felce yol açabilir. Örneğin, multipl skleroz (MS), bağışıklık sisteminin merkezi sinir sistemine saldırması sonucu sinir hücrelerinin hasar görmesiyle felce neden olabilir. Serebral palsi gibi nörolojik gelişimsel bozukluklar da felçle ilişkilendirilebilir.

İlaç yan etkileri veya zehirlenmeler: Bazı ilaçlar, yan etkileri arasında felç riski olan nörolojik etkiler gösterebilir. Ayrıca, bazı zehirli maddeler veya toksinler felce yol açabilir.

Bu nedenler felce yol açabilen yaygın etkenlerdir, ancak felce başka faktörler de neden olabilir. Felcin nedenini belirlemek, uygun tedavi ve rehabilitasyon süreçlerini planlamak için önemlidir. Felç riskini azaltmak için sağlıklı yaşam tarzı tercihleri yapmak, düşme ve yaralanma riskini azaltmak, düzenli doktor kontrollerine gitmek ve ilaçları doğru şekilde kullanmak önemlidir.


Felcin Sağlık Etkileri

  • Kas güçsüzlüğü ve hareket kısıtlılığı
  • Konuşma ve yutma güçlüğü
  • Duyu kaybı veya duyusal bozukluklar
  • Mesane ve bağırsak kontrolündeki sorunlar

Felcin sağlık üzerinde çeşitli etkileri vardır. İşte felcin yaygın sağlık etkilerinden bazıları:

Kas güçsüzlüğü ve hareket kısıtlılığı: Felçli bir kişi genellikle felçli bölgedeki kaslarda güçsüzlük veya felç yaşar. Bu durum hareket kısıtlılığına ve kişinin günlük aktivitelerini yapma yeteneğinde azalmaya neden olabilir.

Konuşma ve yutma güçlüğü: Felç, dil, yüz ve boğaz kaslarını etkileyebilir, bu da konuşma ve yutma güçlüğüne yol açabilir. Felçli kişiler, konuşurken anlaşılmaz veya anlaşılması zor bir konuşma tarzına sahip olabilir ve yutma güçlüğü yaşayabilir.

Duyu kaybı veya duyusal bozukluklar: Felçli bölgedeki sinir hasarı, duyu kaybına veya duyusal bozukluklara yol açabilir. Felçli kişilerde, dokunma, ağrı veya sıcaklık gibi duyusal uyarıları algılamada sorunlar yaşanabilir.

Mesane ve bağırsak kontrolündeki sorunlar: Felç, mesane ve bağırsak kontrolünü etkileyebilir. İdrar tutma veya idrar kaçırma problemleri ile birlikte, bağırsak hareketlerinin kontrolünde zorluklar yaşanabilir. Bu durum, inkontinans (idrar veya dışkı kaçırma) veya kabızlık gibi sorunlara yol açabilir.

Felçli bir kişi için bu sağlık etkileri yaşam kalitesini etkileyebilir ve günlük yaşam aktivitelerini sınırlayabilir. Tedavi ve rehabilitasyon ile bu etkilerin azaltılması, fonksiyonların yeniden kazanılması ve bağımsızlığın artırılması amaçlanır. Fizik tedavi, konuşma terapisi, beslenme desteği ve mesane-bağırsak egzersizleri gibi yöntemler kullanılarak bu sağlık sorunlarına yönelik çözümler sunulabilir.

Yenidoğan Bebeklerde Ağız Bakımı Nasıl Yapılır? Yenidoğan Bebeklerde Ağız Bakımı Nasıl Yapılır?

Felç Tedavisi ve Rehabilitasyonu

  • Acil müdahale (inme durumunda)
  • Fizik tedavi ve rehabilitasyon programları
  • Konuşma terapisi ve beslenme desteği
  • İlaç tedavisi ve cerrahi müdahaleler


Felç tedavisi ve rehabilitasyonu, felcin nedenine, şiddetine ve etkilenen kişinin durumuna bağlı olarak farklı yöntemleri içerebilir. İşte felç tedavisi ve rehabilitasyonunda kullanılan yaygın yöntemler:

Acil müdahale (inme durumunda): İnme, felcin en yaygın nedenlerinden biridir ve acil müdahale gerektirir. İnme durumunda, erken tanı ve tedavi hayati önem taşır. İnme belirtileri olan kişilerin hızlı bir şekilde tıbbi yardım alması gereklidir. İnme tedavisi, tıkanıklığı çözmek veya kanamanın kontrol altına alınmasını sağlamak için ilaçlar veya cerrahi müdahaleler içerebilir.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon programları: Felçli kişilere fizik tedavi ve rehabilitasyon programları uygulanır. Bu programlar, kas güçlendirme egzersizleri, denge ve koordinasyon çalışmaları, hareket yeteneğini artırma ve günlük aktiviteleri tekrar kazanma amacını taşır. Fizyoterapistler ve rehabilitasyon uzmanları, bireysel ihtiyaçlara göre uygun bir program oluştururlar.

Konuşma terapisi ve beslenme desteği: Konuşma terapisi, felç sonucu konuşma ve yutma güçlüğü yaşayan kişilere yardımcı olur. Bu terapi, konuşma, dil ve yutma becerilerini geliştirmeyi hedefler. Beslenme desteği ise yutma güçlüğü olan kişilere uygun beslenme planları ve öneriler sunar.

İlaç tedavisi ve cerrahi müdahaleler: Felç tedavisinde, bazı durumlarda ilaç tedavisi veya cerrahi müdahaleler gerekebilir. İnme sonrası ilaçlar, kan pıhtılarını önlemek, kan basıncını kontrol altına almak veya sinir hücrelerinin iyileşmesini desteklemek amacıyla kullanılabilir. Bazı özel durumlarda, cerrahi müdahaleler (örn. tıkanmış damarın açılması) felcin tedavisinde bir seçenek olabilir.

Felç tedavisi ve rehabilitasyonu multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. Tedavi planı, hastanın bireysel ihtiyaçlarına ve felcin özelliklerine göre düzenlenir. Tedavi sürecinde doktorlar, fizyoterapistler, konuşma terapistleri, beslenme uzmanları ve diğer sağlık profesyonelleri birlikte çalışır. Bu şekilde, felç sonrası iyileşme, fonksiyonların geri kazanılması ve yaşam kalitesinin artırılması hedeflenir.

Editör: Kader GÜL