Kortizol: Sağlıklı Bir Yaşam İçin Bilmeniz Gerekenler

Böbrek Üstü Bezleri ve Kortizol Hormonu

Böbrek üstü bezleri, vücudumuzdaki adrenal bezlerin bir parçasıdır. Medulla ve korteks olmak üzere iki bölümden oluşan bu bezler, kortizol hormonunu salgılar. Kortizol, stresle başa çıkmamıza yardımcı olan önemli bir hormondur.

  • Kan şekerini düzenleme
  • Fetüsün gelişimine yardımcı olma
  • İltihaplarla mücadele etme
  • Hafızanın güçlenmesine yardımcı olma
  • Tuz ve su dengesini kontrol etme

Kortizol Seviyesi ve Önemi

Gün içinde kortizol seviyeleri değişebilir. Sabah saatlerinde yüksek olan seviyeler, gün içinde azalmaya başlar. Ancak, bu durum gece çalışanlar için geçerlidir. Kortizol seviyelerindeki değişiklikler, stres veya fiziksel durumlar gibi faktörlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Örneğin, stres durumunda kortizol seviyeleri artabilir. Yetişkinlerde normal kortizol seviyeleri şu aralıklarda olmalıdır:

  • Sabah: 7,00-29,00 mg/dl
  • Akşam: 7,00-17,50 mg/dl

Kortizol Testi ve Yapılma Nedenleri

Kortizol seviyeleri, kan, tükürük ve idrar testleriyle belirlenir. Gün içinde değişebildiği için aynı gün içinde testin iki kez yapılması gerekebilir. Kortizol testi, Cushing sendromu, Addison hastalığı ve adrenal bezlerin incelenmesi gibi durumlar için yapılabilir.

Kortizol Yüksekliği ve Nedenleri

Kortizol seviyelerinin normalden fazla olduğu durumlar kortizol yüksekliğine neden olur. Başlıca nedenler şunlar olabilir:

  • Aşırı stres ve baskı
  • Böbrek üstü bezleri ile ilgili sağlık sorunları
  • Tümörlerin varlığı (hipofiz, akciğer, pankreas, tiroid)
  • Gebelik
  • Kan şekeri düşüklüğü
  • Steroid içeren hormonların aşırı kullanımı
  • Östrojen içeren ilaçlar ve doğum kontrol hapları

Kortizol yüksekliği belirtileri arasında uyku düzensizlikleri, kilo problemleri, cinsel isteksizlik ve sık sık hastalanma yer alabilir.

Kortizol Yüksekliği Nasıl Önlenir?

Kortizol yüksekliği önlenmek isteniyorsa, stresten uzak durmak, egzersiz ve meditasyon gibi yöntemleri uygulamak önemlidir. Ayrıca, C vitamini içeren besinleri tüketmek de faydalı olabilir.

Kortizol Düşüklüğü ve Nedenleri

Gün içinde beklenen kortizol seviyesinin düşük olması durumu kortizol düşüklüğü olarak adlandırılır. Başlıca nedenleri şunlar olabilir:

Kalça Çıkığı Nedir? Belirtileri ve Nedenleri Nelerdir? Kalça Çıkığı Nedir? Belirtileri ve Nedenleri Nelerdir?
  • Addison hastalığı
  • Verem
  • Hipofiz bezi hasarları
  • Böbrek üstü bezleri ile ilgili sorunlar
  • AIDS
  • Aşırı kan kaybı
  • Konjenital adrenal hiperplazi
  • Diğer nadir hastalıklar

Kortizol Düşüklüğü Belirtileri ve Tedavisi

Kortizol düşüklüğü belirtileri arasında depresyon, uyku düzeninde değişiklikler, bağışıklık sistemi sorunları ve aşırı terleme bulunabilir. Kortizol düşüklüğü tedavisinde, doktorun önerdiği ilaç tedavisi ve yaşam tarzı değişiklikleri önemlidir.

Editör: Kader GÜL