Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, bu süreçte sınav kaygısıyla başa çıkma konusunda önemli tavsiyelerde bulundu.

Sınav Stresini Kontrol Altında Tutmanın Yolları Nelerdir? Sınav Stresini Kontrol Altında Tutmanın Yolları Nelerdir?

Stres Yönetimi ve Motivasyon

Sıfır stresin, yani gamsızlığın kişiye kaybettireceğini kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Ölçülü stres dikkati ve öğrenme gücünü artırır ve motivasyonumuzu olumlu yönde etkiler” dedi ve gençler için hayatlarının önemli bir dönüm noktası olan YKS öncesinde üniversite adaylarına sınav kaygısı ve stres yönetimi konusunda önerilerde bulundu.

Stres var, panik yok. Yaklaşık 1.5 yıldır devam eden pandemi sürecinin 7’den 70’e herkesi olumsuz şekilde etkiledi. Bu dönemde sınava hazırlanan gençler de durumdan fazlasıyla etkilendiler. Öğrencilerin bir yandan evlerinde uzaktan eğitim görmeleri bir yandan da sınava hazırlanmaları ciddi bir kaygı ortamı oluşturdu. Ölçülü stres, dikkati ve öğrenme gücünü artırır ve motivasyonumuzu olumlu yönde etkiler. Sıfır stres, yani gamsızlık kişiyi kayba ve yok olmaya götürür. Stresi düşman gibi görmemek gerekir. Stres konusu olduğunda stresi yenmek demek yerine “stres yönetimi” ifadesi kullanılmalıdır. Stres yenilecek bir şey değil, faydalanılacak bir şeydir. Siz onu yönetirseniz o stres sizi amacınıza götürür. Yönetemezseniz sizi yıkıma götürür. Kişinin stressiz olması doğasına aykırı. İnsanı tembelleştiren ve insanı zevk tuzaklarına da düşüren bir şey. Bağımlılığın artma sebeplerinden birisi de zevkçilik ve stresten kaçma. Bizim genetik dizilimimizde bir amaç belirlemek ve bu amaç için çalışmak var. İnsanın genetik dizilimi buna göre kodlanmış. Bunu yapmadığımız zaman aradaki kısa hedefler bizi sadece oyalar.

Stres Yönetiminde Hedef Belirleme

Stres bir kaynak yönetimi mantığı ile yönetilmesi gerekir. Önce hedef belirlenmelidir. Aksi durumda plansız bir gidiş olacaktır. Şöyle düşünelim, elinizde bir harita var, nereye gideceğin belli ama nerede olduğunu bilmezsen nereye gideceğini bilmenin bir anlamı olmaz. Kişinin kendi stresini yönetmesi de aynı şekilde hayat planları için çok önemli. Kişinin sağlıklı kararlar vermesine neden olur. Stresi tehdit olarak değil, yönetilmesi gereken bir araç olarak görmeliyiz.

Motivasyon ve Sorumluluk

Yüksek motivasyonun da düşük motivasyon kadar tehlikeli olduğunu belirten Prof. Dr. Tarhan, yüksek motivasyonun genellikle kaygıyı artırdığını söyledi. Motivasyon verirken çocukta aynı zamanda sorumluluk duygusunun da geliştirilmesi gerektiğini vurguladı. Başaramama korkusu genci strese sokar. Böyle durumlarda gence önceki başarılarını hatırlatmak ve güç vermek faydalı olur.

Sonuca Değil, Sürece Odaklanma

Sınav kaygısını önlemek için sürece odaklanılmalı. Sınava kadar olan bu dönemde sınav sonucuna değil, gençlerin sürece odaklanması lazım. Sınav sonucuna odaklanmak insanın kontrol edemeyeceği bir şeydir. Kontrol edemeyeceği bir şeye odaklanınca kaygı yükselir. Oysa kontrol edebileceği noktada örneğin sınava kadar bildiklerini tekrar etmek, 100-200 ya da 300 tane soru çözmek önemlidir.

Sürekli sonucu düşünmek sınavda paniğe yol açıyor. Bu gibi sınavlarda çok büyük hedefler koymak, mesela 10 bine girme hedefi de sonuç odaklı düşünceden kaynaklanır. İlk 10 bine gireceğim’ baskısı, sonuç odaklı düşüncedir. Gençler burada ‘İlk 10 bine giremezsem ne olacak?’ demeye başlıyor. Kendilerine ‘ben elimden gelenin en iyisini yapacağım, benim görevim bu ama kaç bine girerim onu bilemem. Umarım 10 bine girerim ya da 50 bine girerim

Editör: Kader GÜL