AK Parti milletvekilleri tarafından oluşturulan ve kamuoyunda tartışmalar yaratan yüksek site aidatlarına yönelik önlemleri içeren geniş kapsamlı bir kanun teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına resmi olarak iletildi. Tapu Kanunu, Kat Mülkiyeti Kanunu, Çevre Kanunu ve Toplu Konut Kanunu gibi çeşitli yasalar üzerinde değişiklikler öneren bu teklif; site yönetimlerinin yetkilerinin kısıtlanmasından çevre kirliliği yaratanlara uygulanacak cezalara, sosyal konutlardaki vergi muafiyetlerinden yapı kooperatiflerinin tapu devir süreçlerine kadar birçok alanda önemli yenilikler sunuyor.
Yeni düzenlemeye göre, site yöneticilerinin keyfi aidat belirlemesi engellenecek ve aidat artırma yetkisi doğrudan kat malikleri kuruluna verilecek. Yönetim, ana gayrimenkulün yönetimi, bakımı, onarımı ve sigorta gibi işlemler için gerekli avansı toplamakla yükümlü olacak; fakat bu süreçte işletme projesinin kat malikleri kurulunca onaylanması gerekecek. Eğer onaylı bir proje mevcut değilse, yönetici geçici bir proje hazırlayıp kat maliklerine sunacak ve bu proje en geç üç ay içinde kurul tarafından değerlendirilecektir.
Mevcut bir işletme projesinin varlığında, geçici proje için belirlenen bedel konusunda sınırlama getiriliyor. Bu kapsamda, yürürlükteki işletme projesinin bedeli, takvim yılı başından geçerli olmak üzere, her yıl bir önceki yıla ait yeniden değerleme oranını aşamayacak. Ayrıca, kat maliklerinden toplanacak avans tutarlarıyla ilgili yasal tanımlar netleştirilerek, "tahmini giderler" yerine daha somut esaslara dayanan bir yapı oluşturuluyor.
Toplu yapılarda yönetim planının değiştirilmesi için gereken oy oranı da teklifle yeniden tanımlanıyor. Yapılan düzenlemeye göre, yönetim planında değişiklik yapılabilmesi için toplu yapı temsilciler kurulunun temsil ettiği bağımsız bölümlerin tam sayısının üçte ikisinin oyu şartı aranacak. Ayrıca, geçici yönetimle ilgili plan hükümlerinin değiştirilmesi için de bağımsız bölüm maliklerinin üçte ikisinin onayı gerekecek. Yönetim planlarının yasaya aykırı hükümleri uygulanmayacak.
Kooperatifler Kanunu'nda yapılan değişiklikle, yapı kooperatiflerinin tapu devir süreçlerine sıkı kurallar getiriliyor. İnşaatlarını aşamalı olarak tamamlayarak yeniden inşa eden kooperatifler, planladıkları tüm inşaat işlerini tamamlamadan ortaklarına tapu devri yapamayacak. Bu düzenleme ile konut veya iş yerlerinin fiilen ortaklara tahsis edilmesi durumunda dahi, projenin tamamı sonuçlanmadan mülkiyetin resmi devri engellenecek.
Çevre Kanunu’nda yapılan değişikliklerle Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda "Çevre danışmanlık firması" ve "Yetkilendirilmiş kişi" tanımları mevzuata dahil ediliyor. Çevre yönetimi hizmeti almayan, birim kurmayan veya danışmanlık hizmeti almayan işletmelere 209 bin 624 lira, bünyesinde çevre mühendisi veya yetkili kişi bulundurmayanlara ise 139 bin 746 lira idari para cezası uygulanacak. Ayrıca, faaliyet raporlarında aykırılıkları bildirmeyen danışmanlık firmalarına da 75 bin lira ceza kesilecektir.
Ceza puanı sistemi, yükümlülüklerini yerine getirmeyen firmalara uygulanacak. Eğer firmaların ceza puanları 4 yıl içinde 100 puana ulaşırsa yeterlik belgeleri 180 gün süreyle askıya alınacak. 200 puana ulaşılması halinde ise belgesi 2 yıl süreyle iptal edilecektir. Faaliyetleri sonucu çevre kirliliğine yol açan işletmeler, çevre yönetimi hizmeti almakla, danışmanlık firmaları ise mevzuata aykırı durumları Bakanlığa bildirmekle yükümlü tutulacaklar.
Teklif ile birlikte sosyal konut projelerini desteklemek amacıyla önemli bir vergi muafiyeti getiriliyor. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından gerçekleştirilen sosyal konut ve konutla birlikte yürütülen yapım işlerinde, alınan ihale kararları ve düzenlenen sözleşmeler 31 Aralık 2027 tarihine kadar damga vergisinden muaf tutulacak. Cumhurbaşkanı, bu süreyi üç yıla kadar uzatma yetkisine sahip olacak. Bu düzenleme, belirtilen tarihe kadar ihale ilanı verilmiş ancak son teklif tarihi geçmemiş işleri de kapsayacak.
Ayrıca Toplu Konut Kanunu’nda yapılan değişiklikle, gayrimenkul satış ve satış vaadi sözleşmeleri ile ilgili bürokratik süreçler dijital ortamda yürütülecek. Alıcıların imzalaması gereken başvuru belgeleri ve sözleşmeler, uzaktan iletişim araçları veya bilişim cihazları üzerinden, kimlik doğrulama yöntemleri kullanılarak düzenlenebilecek. Bununla birlikte, yükümlülüklerini yerine getirmeyen hak sahibinin vefatı halinde mirasçılar belge sunmazsa, TOKİ mahkemelerden doğrudan mirasçılık belgesi talep edebilecek ve dava süreçlerinde teminat yatırmaktan muaf tutulacak.
Tapu Kanunu’ndaki değişiklikle, konut finansmanı ve sermaye piyasası mevzuatı gereği hazırlanan değerleme raporlarının iletim süreci modernize ediliyor. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) tarafından yetkilendirilen kuruluşlarca hazırlanan raporların, ilgili banka ve finans kurumları tarafından raporun düzenlendiği tarihte Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne gönderilmesi zorunlu hale getiriliyor.
Söz konusu raporların iletimi elektronik ortamda ve ücretsiz olarak gerçekleştirilecek. Veri akışının güvenli ve düzenli bir şekilde sağlanması için, elektronik gönderime ilişkin usul ve esaslar, ilgili kurumların görüşleri de alınarak Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından belirlenecek.