ABD ve İran arasında Hürmüz Boğazı diplomasisi: Anlaşma ihtimali gündemde

ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli şekilde deniz trafiğine açılması için diplomatik temaslar hız kazandı. Washington yönetimi, boğazdaki geçişlerin normale dönmesini ve küresel enerji akışının yeniden istikrara kavuşmasını hedeflerken, Tahran yönetimi bazı şartların yerine getirilmesini istiyor.

İki ülke arasındaki görüşmelerde olası bir anlaşmanın 30 ila 60 gün içinde duyurulabileceği yönünde değerlendirmeler yapılırken, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’dan da dikkat çeken bir mesaj geldi.

Pezeşkiyan: “Anlaşma için en uygun dönem”

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile yeni bir uzlaşma zemini oluşturulması için mevcut dönemin uygun olduğunu belirtti.

Pezeşkiyan, diplomatik çözüm ihtimaline kapıyı açık bırakırken, Tahran yönetiminin temel beklentilerinin karşılanması gerektiğini vurguladı.

İran tarafı, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin tamamen normale dönmesi için ABD’nin bölgedeki deniz ablukasını kaldırmasını ve askeri unsurlarını geri çekmesini şart koşuyor.

ABD petrol ve doğal gaz akışının normale dönmesini istiyor

ABD yönetimi ise Hürmüz Boğazı’nın yeniden güvenli biçimde işletilmesini ve petrol ile doğal gaz taşımacılığının eski seviyelerine dönmesini hedefliyor.

Washington cephesinden gelen açıklamalarda, boğazın yeniden açılmasına yönelik bir anlaşmanın kısa süre içinde gündeme gelebileceği belirtiliyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in de petrol akışının yeniden sağlanmasına yönelik bir plan üzerinde durduğu ifade ediliyor.

Daha önceki mutabakat krizi aşamamıştı

ABD ve İran arasında daha önce Pakistan’ın arabuluculuğunda bir mutabakat sağlanmıştı.

Söz konusu anlaşmanın ilk aşamasında, ABD’nin dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması karşılığında Hürmüz Boğazı’nın açılması ve İran’ın belirli bir süre geçiş ücretlerinden vazgeçmesi planlanmıştı.

Ancak ABD’nin bu adımı uygulamadığı gerekçesiyle İran yönetimi anlaşmanın ihlal edildiğini savundu ve boğazdaki geçişleri kısıtladı.

Umman üzerinden yeni diplomasi trafiği

Gerilimin ardından İran’ın, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenli geçişlerin sağlanması için Umman ile görüşmelere başladığı bildirildi.

İran Dışişleri Bakanlığı, teknik ve siyasi temaslarda ilerleme sağlandığını açıklarken, tarafların deniz trafiğinin güvenliği konusunda çözüm arayışlarını sürdürdüğü belirtildi.

İsrail’in tutumu yakından izleniyor

ABD-İran hattında diplomatik çözüm arayışları devam ederken, İsrail’in olası gelişmelere yönelik hazırlıkları da gündemde.

İsrail basınında yer alan bazı değerlendirmelerde, Tel Aviv yönetiminin ABD’den bağımsız şekilde İran’a yönelik askeri seçenekleri değerlendirmeye devam ettiği iddia edildi.

ABD tarafında ise İran’la yaşanan gerilimin daha fazla tırmanmasının yeni riskler oluşturabileceği yönünde görüşlerin bulunduğu belirtiliyor. Washington yönetiminin hem diplomatik çıkış yollarını hem de bölgesel güvenlik seçeneklerini değerlendirdiği ifade ediliyor.