Uzayda Tarım Çalışmaları Devam Ediyor
Uzilday, eşi Doç. Dr. Barış Uzilday ve EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü'nden Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız ile birlikte yürüttükleri "Ay ve Mars Regolit Simülantlarının Ekstremofit Öncül Bitkiler Kullanılarak Tarıma Elverişli Hale Getirilmesi ve Regolit Simülantlarında Yetiştirilen Bitkilerde Stres Yanıtlarıyla İlişkili Sinyal Yolaklarının Araştırılması" adlı proje kapsamında çalışmalara devam ediyorlar.
Yaklaşık 15 ay önce başlayan ve TÜBİTAK tarafından desteklenen projede, ABD'den Ay ve Mars'a benzer regolit simülantları temin edildi.
Ekstremofit Bitkiler Üzerinde Araştırma
Proje çerçevesinde, yüksek sıcaklık, ağır metal kirliliği, kuraklık ve tuzluluk gibi zorlu çevresel koşullarda hayatta kalabilen, turpgiller familyasından "schrenkiella parvula", "arabis alpina" (kazteresi) ve "noccaea sempervivum" bitkileri yetiştirildi.
Bu süreçte, domates yetiştirme aşamasına geçildi ve iyileştirme çalışmaları gerçekleştirildi.
Uzay Biyolojisi Üzerine Çalışmalar
Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, uzay biyolojisi alanında yürütülen araştırmalar hakkında bilgi verdi. Uzilday, insanlığın Ay ve Mars'ta koloni kurma planları olduğunu vurguladı ve uzayda mikro yer çekimi ortamında bitki yetiştirmenin zorluklarını dile getirdi.
Uzilday, "Ay ve Mars toprağı" olarak bilinen regolitlerin organik madde açısından çok fakir olduğunu ifade ederek, bu ortamlarda doğal canlılık bulunmadığını belirtti.
Regolitleri tarıma elverişli hale getirme çabalarının sürdüğünü söyleyen Uzilday, elde edilen bilgileri insanların Ay veya Mars'ta koloni kurmaya başladıklarında kullanmayı planladıklarını aktardı.
Ekstremofit Bitkilerle İyileştirme
Doç. Dr. Uzilday, ilk aşamada ekstremofit bitkilerle regolitlerin biyolojik olarak iyileştirilmesi hedeflendiğini belirtti. Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı için hazırlanan deneyde, mikro yer çekimi ortamında yetiştirilen "schrenkiella parvula", "arabis alpina" ve "noccaea sempervivum" ile regolitlerin yenilenmesi ve temizlenmesi sağlanıyor.
Çalışmanın ikinci aşamasında ise metal ve tuz içeriği azaltılmış regolit benzerlerinde domates yetiştirilmeye başlandığını belirtti. Uzilday, "Ay ve Mars regolitlerinde ekstremofit bitkiler yetiştirdik. Domates bitkisini de yetiştirmeye başladık ve bazıları yüksek miktarda meyve verdi. Sonraki aşamalarda meyvelerin kalitesi ve moleküler mekanizmaları incelenecek." şeklinde konuştu.
Kalite Analizleri ve Karşılaştırmalar
EÜ Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü'nden Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız, bitkilerin gelişiminin devam ettiğini ve hasat olgunluğuna ulaşan domateslerde detaylı kalite analizleri yapacaklarını ifade etti.
Hem Dünya toprağında hem de regolit simülasyonlarında yetiştirilen meyvelerin karşılaştırılacağını belirten Kaygısız, elde edilen verilerin ürünlerin tüketilebilirliği konusunda yol gösterici olacağını kaydetti.
