Çin'in Teknolojik İlerlemesi ve Piyasa Yükselişi
DeepSeek’in küresel piyasalarda yarattığı yapay zekâ devriminin üzerinden neredeyse bir yıl geçerken, Çin 2026 yılına yeni bir teknolojik sıçrama ile adım atıyor. Ekonomik zorluklar devam etse de, ticari roketler, robot sistemler ve uçan otomobiller gibi yenilikler, Çin borsalarında önemli bir artışa sebep oluyor.
Yerli İnovasyonlarla Gelen Yükseliş
Yılı hızlı bir başlangıçla karşılayan Çin teknoloji hisseleri, özellikle yerli yeniliklere olan artan ilgiyle dikkat çekiyor. Nasdaq benzeri yerel bir teknoloji endeksi, bu ay itibarıyla yaklaşık %13 oranında yükselirken, Hong Kong’da işlem gören Çinli teknoloji firmalarını izleyen bir endeks de %6 değer kazandı. Her iki gösterge, Nasdaq 100’ü geride bırakmayı başardı.
Teknolojik Gelişmeler ve Yatırımcı Algısı
Nisan ayından bu yana Çin borsalarındaki artışın en büyük motivasyonu, yerli teknolojiye duyulan güven oldu. Bu olumlu hava, önümüzdeki aylarda daha da güçlenmesi bekleniyor. Zira DeepSeek, yeni bir yapay zekâ modeli için hazırlık yaparken, Çin hükümeti de teknolojik öz yeterliliği önceliklendiren yeni bir beş yıllık ekonomik plan üzerinde çalışıyor.
Mobius Emerging Opportunities Fund’ın yöneticisi Mark Mobius, televizyon programında yaptığı açıklamada, “Borsa, Çin’in teknoloji alanındaki gelişmelerinin önümüzdeki dönem için oldukça heyecan verici olacağını gösteriyor. Çin’in hedefi, ABD’yi ileri teknoloji, üst düzey çipler ve yapay zekâda yakalamak ve hatta geçmek.” ifadesini kullandı.
Yerli Şirketlerin Hızla Gelişimi
DeepSeek’in 27 Ocak’ta düşük maliyetli ve yüksek performanslı yapay zekâ modelleriyle piyasaları etkilemesinin ardından, diğer Çinli firmalar da kendi modellerini geliştirmek için çalışmalarını hızlandırdı. Ülkedeki büyük internet şirketleri arasında Alibaba Group Holding ve Tencent Holdings gibi devlerin üretken yapay zekâ kullanımı hızla artıyor.
Çinli robotlar, maratonlara katılmakta, boks maçlarında mücadele etmekte ve halk dansları sergilemekte. Üretim sektöründe büyük dil modelleri, uçan taksiler ve hassas takım tezgâhları gibi ileri düzey ekipmanlarla entegre ediliyor. Bu dönüşüm, yatırımcılar arasında Çin ekonomisine olan güveni artırıyor.
Yatırım Fırsatları ve Piyasa Değerlendirmeleri
Jefferies Financial Group’un izlediği 33 Çinli yapay zekâ hissesinin toplam piyasa değeri, son bir yılda yaklaşık 732 milyar dolar artış gösterdi. Kurum, Çin yapay zekâ sektörünün toplam piyasa değerinin ABD’nin yalnızca %6,5’i seviyesinde olmasının, yukarı yönlü potansiyelin devam ettiğini gösterdiğini belirtti.
Yükseliş, yalnızca ikincil piyasalarda kalmayıp, yapay zekâ ile bağlantılı Çinli şirketlerin halka arzları da yüksek kazançlar sağladı. Bu süreçte, Xpeng’in uçan otomobil birimi, roket üreticisi LandSpace Technology ve BrainCo gibi firmaların halka arz hazırlıklarında olduğu bildiriliyor.
Gelecek Beklentileri ve Değerlendirmeler
JPMorgan Asset Management’ta Asya-Pasifik hisse senetleri uzmanı Joanna Shen, “Bir sonraki büyük yapay zekâ atılımının uygulama katmanında gerçekleşmesini bekliyoruz. Çin, geniş kullanım alanları ile bu dönüşüme liderlik etme noktasında iyi bir konumda.” değerlendirmesinde bulundu.
Ancak, hızlı yükseliş bazı değerleme kaygılarını da beraberinde getiriyor. Cambricon Technologies, Nvidia ile rekabet eden bir yapay zekâ çip üreticisi olarak, ileriye dönük kârların yaklaşık 120 katı seviyesinden işlem görmekte. Çinli robot şirketlerini takip eden bir endeksin ileriye dönük fiyat/kazanç oranı ise 40'ın üzerinde; bu oran Nasdaq 100’de yaklaşık 25 seviyesinde.
Pekin yönetiminin son dönemde kaldıraçlı işlemleri sıkılaştırma kararı, özellikle teknoloji hisselerinde artan spekülatif hareketlere yönelik bir endişe olarak değerlendiriliyor. Ancak bazı yatırımcılar, düşük maliyetli üretim yapısı ve güçlü devlet desteği sayesinde sektörün uzun vadeli görünümüne olumlu bir bakış açısı sergiliyor.
Gavekal Research analisti Tilly Zhang, Çin’in “ucuz ama yeterince iyi” yapay zekâ modellerine odaklanan stratejisinin, ABD’li rakiplerine kıyasla daha hızlı sonuçlar verebileceğini ifade etti.
DeepSeek’in Yeni Modeli ve Beklentiler
Bu çeyrek içerisinde açıklanması beklenen DeepSeek’in R2 modeli, piyasalarda önemli bir katalizör olarak görülüyor. Intelligence’a göre, bu modelin yüksek performansı düşük maliyetle sunması bekleniyor ve bu durum, Çin’i ABD’nin yapay zekâ üstünlüğüne karşı en güçlü rakip konumuna yeniden getirebilir.
Ayrıca, Mart ayında tanıtılması planlanan yeni beş yıllık planın detayları, yatırımcılar için ek bir motivasyon kaynağı olabilir. William Blair Investment’ta portföy yöneticisi Vivian Lin Thurston, yüksek teknoloji ve güçlü ihracat kapasitesine sahip sektörlerde kâr artışının devam etmesi halinde, Çin hisselerinin ABD’li rakiplerini geride bırakmaya devam edebileceğini belirtti.
