Doların Tarihi Zirveye Ulaşması
İran'daki savaşın etkilerine rağmen baskı altında kalan dolar, 4 günlük direnç gösterdikten sonra Türk Lirası karşısında yeni bir rekor seviyeye ulaştı.
Dolar endeksi bugün 99 seviyelerinde stabil hale geldi. Ortadoğu'daki çatışmaların artması ve petrol fiyatlarının yükselmesi finansal piyasalarda kaygı oluştururken, güvenli liman talebinin artmasıyla birlikte bu hafta yüzde 1'den fazla değer kazanmaya yöneldi.
İran ile ABD Arasındaki Gerilim
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları yedinci gününe girmişken, Tahran Körfez genelinde yeni bir füze ve insansız hava aracı saldırı dalgası başlattı. ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın yeni liderinin seçimi konusunda rol almak istediğini ifade ederek, merhum dini liderin oğlu Hamaney'i potansiyel bir aday olarak görmediğini belirtti.
Yüksek petrol fiyatları, küresel enflasyon endişelerini artırarak, Federal Rezerv'in faiz indirimlerini geciktireceği beklentilerini güçlendirdi ve büyük petrol ithal eden ülkelerin para birimlerine baskı yaptı.
Merkez Bankası'nın Önlemleri
Piyasalar, Federal Rezerv'in bir sonraki faiz indirimine ilişkin beklentilerini Temmuz'dan Eylül veya Ekim aylarına erteledi. İran savaşının gölgesinde, TL karşısında istikrarlı kalan dolar, 4 günlük direnişinin ardından 44,0780 lirayla tarihi zirveye ulaştı.
Dezenflasyon sürecinin son aşamasında ortaya çıkan İran savaşı nedeniyle Merkez Bankası, Pazar günü iki önemli tedbir açıkladı. Bu önlemlerden biri 1 hafta vadeli repo ihalelerine geçici olarak ara verilmesi, diğeri ise Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satış işlemlerinin başlatılmasıydı.
Merkez Bankası'nın bir diğer önlemi olan Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satış işlemleri devreye girdi. Böylece dövize ihtiyaç duyan şirketler, ihtiyaçlarını serbest piyasa yerine Merkez Bankası'ndan karşılamaya başladı. Şirketlerin dövize ihtiyaç duyduğu tarihte Merkez Bankası döviz ödemesini gerçekleştirecek.
Carry trade amaçlı mevduat yapanların işlemlerini tamamlamasının ardından dolara olan talebin artması, dolardaki hızlı yükselişe sebep olmuş olabilir.
Türkiye'nin Döviz Rezervleri
Türkiye, İran'daki savaşın neden olduğu küresel piyasa dalgalanmaları sırasında liranın istikrarlı kalmasını sağlamak amacıyla döviz rezervlerinin yaklaşık yüzde 15'ine denk gelen 12 milyar dolar harcadı.
İşlemlerin gizliliği nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemeyen kaynaklara göre, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Pazartesi günü piyasalar açılmadan önce likidite koşullarını sıkılaştırdı ve işlemler başladığında dalgalanmayı önlemek için bankalar dolar satmaya başladı. Dolar satışlarının miktarının hafta boyunca azaldığı ve Perşembe günü bu tür işlemlerin yapılmadığı belirtildi.
Gelişmekte Olan Piyasalardaki Durum
Sonuç olarak, diğer gelişmekte olan piyasa para birimlerinin çoğu değer kaybederken, lira sakinliğini korudu.
JPMorgan Chase & Co.'nun gelişmekte olan piyasa devlet stratejisi başkanı Nick Eisinger, "Şimdilik bunun sürdürülebilir bir politika olduğunu düşünüyoruz. Bunu devam ettirebilecek yeterli kaynakları var, ancak İran ile yaşananların uzun vadeli etkileri de açıkça ortada." şeklinde ifade etti.
Eisinger, yüksek risk ortamının bir veya iki hafta sürmesi durumunda, "genel olarak durumun sakinleşeceğini ve muhtemelen bir ölçüde normale döneceğimizi" belirtti. Aksi takdirde, küresel ölçekte birçok riskli varlık için beklentilerin çok daha zorlayıcı olacağına dikkat çekti.
