Orta Doğu'daki Savaşın Havacılık Üzerindeki Etkileri
28 Şubat'ta ABD-İsrail işbirliği ile İran arasında başlayan çatışma, Orta Doğu'daki havacılık endüstrisini COVID-19 pandemisi sonrası karşılaşılan en ciddi krizlerden biriyle yüz yüze bıraktı. Sürekli meydana gelen füze ve dron saldırıları sonucunda, birçok hava sahası kapandı ve ticari uçuşlar büyük oranda durma noktasına geldi. Bu durum, bölgeden çıkmanın en hızlı yolunu yüksek maliyetli özel jet uçuşları olarak öne çıkardı.
CNN International'ın aktardığına göre, havalimanlarında bekleyen on binlerce yolcu var. Bazı havayolu şirketleri, sınırlı sayıda uçuş rotasını yeniden açmaya çalışıyor, ancak iptaller nedeniyle bölgeden ayrılmak isteyenler için alternatif çözümler arayışı sürüyor. Bu aşamada, "derin ceplere" sahip yolcular için hızlı bir çözüm özel jet kiralamak oluyor.
Özel Jet Talebindeki Artış
Özel havacılık firması AirX’in kurucusu ve CEO'su John Matthews, CNN International'a verdiği bilgide, ticari uçuş programlarının birçok noktada belirsizlik taşıdığını veya tamamen iptal edildiğini belirtti. Bu durumun, son günlerde özel charter uçuşlarına olan talebi olağanüstü şekilde artırdığını ifade etti.
Matthews, artan talebin yalnızca bireysel yolculardan kaynaklanmadığını, aynı zamanda ultra zengin aileler, çok uluslu şirketlerin üst düzey yöneticilerini tahliye etmeye çalışan ekipler ve spor takımlarının da bölgeden topluca ayrılmaya çalıştığını vurguladı.
Özel Jet Fiyatlarının Yükselmesi
Özel charter firması SHY Aviation’ın CEO'su Bernardus Vorster, talep patlamasını ortaya koyan veriler sundu. Normal şartlarda Maskat, Dubai ve Riyad'dan günlük özel jet uçuş sayısı ortalama 10 ila 15 iken, geçtiğimiz çarşamba günü bu rakamın 98'e ulaştığını belirtti.
Talepteki hızlı artış, sınırlı uçak kapasitesi ile yükselen sigorta maliyetleri, özel jet fiyatlarını önemli ölçüde artırdı. Ayrıca, tahliye sonrası jetlerin bölgeye boş dönmek zorunda kalması da maliyetleri artıran faktörlerden biri oldu. Bu durum, müşterilerin gidiş-dönüş için toplam maliyeti üstlenmesi anlamına geliyor.
Vorster, örnek olarak 12 kişilik bir grup ve köpeklerinin, Maskat’tan İstanbul’a yaptıkları yaklaşık 5 saatlik özel jet uçuşu için 145 bin dolar ödediğini aktardı. Kriz öncesinde bu uçuşun maliyeti yaklaşık 60 bin dolar civarındaydı, bu da fiyatların %142 oranında arttığını göstermektedir.
Popüler Uçuş Noktaları
Başlangıçta hava sahasının daha güvenli olması nedeniyle Maskat ve Riyad çıkışlı uçuşlar tercih edilse de, bölgedeki yabancı nüfus yoğunluğu nedeniyle son günlerde Dubai en popüler çıkış noktası haline geldi.
Vorster, coğrafi yakınlık nedeniyle İstanbul'un en çok tercih edilen varış noktası olduğunu belirtirken, İstanbul'u Atina ve Mumbai'nin takip ettiğini ifade etti.
Özel jetler, yüksek maliyetleri nedeniyle sınırlı bir kesime hitap etse de, bölgedeki tahliye krizinin çözümünde hükümetler de devreye girmeye başladı. Bölge genelinde kullanılabilir durumda yalnızca 40 ila 50 özel jet bulunduğu ve standart bir özel jetin ortalama 12 yolcu taşıyabildiği bildirildi.
Bölgede mahsur kalan on binlerce kişi, hükümetlerin düzenlediği tahliye operasyonlarına umutla bakıyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, şimdiye kadar iki düzineden fazla charter uçuşu organize edildiğini ve binlerce Amerikalının bölgeden tahliye edildiğini duyurdu. Yetkililer, ticari uçuşların yavaş da olsa yeniden normale dönmeye başladığına dair sinyaller verdi.
