Orta Doğu'daki Çatışmalar ve Türkiye'nin Lojistik Rolü
Orta Doğu'da artan çatışmalar, dünya genelindeki tedarik zincirlerini etkileyerek Türkiye'yi lojistik alanda önemli bir merkez haline getiriyor. Hava yollarının kapatılması ve deniz taşımacılığındaki artan riskler, yüklerin karayolu ile taşınmasına neden olurken, alternatif transit güzergahların Türkiye üzerinden yeniden oluşturulduğu ifade ediliyor.
Sektör uzmanları, pandemi döneminde yaşanan tedarik zinciri bozulmalarının benzeri durumların yeniden yaşanabileceğine işaret ediyor. Uzmanlara göre, Türkiye'nin coğrafi konumu ve güçlü lojistik yapısı, onu bölgedeki taşımalar için "güvenli liman" olarak konumlandırıyor. Bu durum, özellikle Irak ve Körfez bölgelerindeki taşımaların Türkiye merkezli yeniden düzenlenmesine yol açıyor.
Alternatif Taşımacılık Rotaları
Uluslararası taşımacılıkla ilgili alternatif güzergahların hızla devreye girdiğini belirten Sedefed Başkan Yardımcısı Ayşem Ulusoy, Türkiye üzerinden yapılan taşımaların belirgin bir artış gösterdiğini ifade etti. Ulusoy, "Hava ve deniz taşımacılığındaki sorunlar sebebiyle yükler karayoluna kaymaya başladı. Türkiye üzerinden ciddi bir talep birikimi var. Özellikle Suriye'den Ürdün ve Suudi Arabistan hattı kullanılarak Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Kuveyt'e ulaşan yeni yollar açılıyor. Bu güzergahlardaki transit süreler yaklaşık 12–14 gün civarında gerçekleşiyor" şeklinde konuştu. Ayrıca, bölgedeki gelişmelerin Türkiye'nin stratejik konumunu daha da belirgin hale getirdiğini vurguladı.
Deniz taşımacılığında da benzer bir eğilim gözlemleniyor. Dünyanın önde gelen konteyner taşımacılık firmalarından MSC, Asya'dan Irak'a yönelik taşımalar için Türkiye limanlarını merkez alan bir lojistik modeli uygulamaya koydu. Bu modelde, yükler Türkiye'deki limanlara ulaştıktan sonra kara yolu ile Erbil, Musul ve Bağdat gibi Irak şehirlerine taşınıyor.
Yeni Lojistik Çözümleri
EKONOMİ gazetesine açıklama yapan MSC Türkiye Genel Müdürü Barış Dilek, Hürmüz Boğazı'ndaki risklerin Basra limanlarına uğramayı zorlaştırdığını belirtti. Dilek, "Tüm hatlar Hürmüz Boğazı'ndaki sorunlar nedeniyle Basra limanlarına uğrayamıyor. Bu sebeple Mersin ve İskenderun limanları üzerinden bir koridor oluşturuluyor. Bu aslında yeni bir hat değil, mevcut bir koridor. Ancak güncel gelişmeler nedeniyle bu hatta olan talebin artmasını bekliyoruz" dedi.
Arkas Lojistik, küresel ticaretteki gelişmelere paralel olarak alternatif lojistik rotaları devreye aldığını duyurdu. Şirket, Çin çıkışlı yükler için Orta Koridor üzerinden demiryolu, denizyolu ve karayolunun entegrasyonunu sağlıyor. Rail–Truck modeli ile Çin'den demiryolu ile gelen yükler, TIR'larla Avrupa'ya ulaştırılıyor. Zaman hassasiyeti olan yükler için ise Truck–Air çözümü ile Çin–Özbekistan karayolu ve Özbekistan–Türkiye havayolu kombinasyonu kullanılıyor. Arkas Lojistik ayrıca Hindistan çıkışlı yükler için Süveyş–Mersin ve İstanbul–Poti bağlantılı alternatif güzergahlar sunuyor.
Lojistik firmaları, bu yeni dönemde alternatif çözümler geliştirmeye odaklanmış durumda. Eyüp Lojistik, "Yük Taksi" modeli ile minivan araçlar kullanarak Irak hattında hızlı taşımacılığa başlamıştır. Yönetim Kurulu Başkanı Eyüp Bartık, komşu ülkelerden temin edilemeyen ürünler için Türkiye'nin güçlü bir alternatif olduğunu, özellikle Gaziantep merkezli ticaretin bu süreçten fayda sağlayacağını ifade etti. Bartık, Türkiye'nin mevcut jeopolitik ortamda lojistik açıdan önemli bir avantaj elde ettiğini vurgulayarak, "Çevremizde birçok olumsuz gelişme yaşanırken Türkiye hala güvenli bir liman olma özelliğini koruyor. Limanlarımız açık ve özellikle Güney Irak'a buradan rahatlıkla sevkiyat yapılabiliyor. Bu fırsatları önceden görüp doğru pozisyon almak gerekiyor" dedi.
Kıta Lojistik Genel Müdürü Emre Eldener de Ortadoğu'daki çatışmaların küresel ticaret üzerinde ciddi baskılar oluşturduğunu belirterek navlun maliyetlerinde önemli artışlar yaşandığını ifade etti. Eldener, "Orta Koridor ve Zengezur Koridoru gibi alternatif yollar bu dönemde daha fazla önem kazanıyor. Coğrafi konumumuz, krizin ortasında stratejik bir avantaj sağlıyor. Türkiye, doğu ile batı arasında bir köprü konumunda. Güvenli liman algısı ve güçlü altyapısı sayesinde transit rolü her zamankinden daha kritik hale geldi" değerlendirmesinde bulundu.
