Dava Süreci ve Kararın Özeti
Bu dava, eşinin ölümünden dolayı SSK (4/1-a) kapsamında ölüm aylığı alan bir kadının, vefat eden babası aracılığıyla Bağ-Kur (4/1-b) statüsünde ikinci bir maaş almak amacıyla SGK’ya başvurmasıyla başlamıştır.
SGK, kadının başvurusunu reddetti. Davacı, babasının eski yasalar döneminde vefat ettiğini belirterek, bu nedenle çift maaş alma hakkının bulunduğunu iddia etti ve konuyu mahkemeye taşıdı.
Mahkeme Sürecinin Gelişimi
SGK uzmanı İsa Karakaş'ın yazısında yer alan bilgiye göre, Yerel Mahkeme davayı reddetti. Mahkeme, babadan aylık hakkının eşin vefatıyla oluştuğunu ve bu tarihte yürürlükte olan yasaya göre çift maaş almanın mümkün olmadığını ifade etti.
Ancak İstinaf Mahkemesi, yerel mahkemenin kararını iptal ederek davacıyı haklı buldu. Mahkeme, babanın 2008 yılı öncesinde vefat ettiğini hatırlatarak eski yasanın uygulanması gerektiğini savundu ve çift maaş bağlanması gerektiğine hükmetti.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun Kararı
Son olarak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, istinaf mahkemesinin kararını iptal ederek çift maaş talebini reddetti.
Kararda şu ifadeler yer aldı:
“…Sadece hak sahibi olma durumu, ölüm sigortasından aylık bağlanması için yeterli değildir. Bu niteliğin yanı sıra bazı şartların da sağlanması gerekmektedir. Bu şartların bir kısmı doğrudan hak sahipleri ile ilgiliyken, diğer kısmı sigortalıya bağlıdır.
Sigortalıya dair şartların sigortalının ölüm tarihinde; hak sahibine ilişkin şartların ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte geçerli olan mevzuat çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği, davacının eşinin 01.10.2008 tarihinden sonra vefat ettiği, babasından dolayı ölüm aylığı alma hakkının eşin vefatıyla doğduğu ve dolayısıyla hak sahibinin eşinin ölüm tarihi itibarıyla yürürlükte olan 5510 sayılı Kanun'un 34 ve 54. maddelerine göre, hem eşinden hem de babasından dolayı ayrı ayrı ölüm aylığı bağlanmasının mümkün olmadığı, dolayısıyla davacının çift aylığa hak kazanamayacağı belirtilmiştir…”
Yargıtay Kararının Temel Vurguları
Yargıtay kararında üç temel nokta öne çıkmaktadır:
- Sigortalının ölüm tarihi itibarıyla yürürlükte olan mevzuata göre değerlendirilir.
- Hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte geçerli olan kanuna göre belirlenir.
- Davacı kadın, babası vefat ettiğinde evli olduğu için aylık alamıyordu; babasından maaş hakkı, yalnızca eşinin vefatıyla, yani “dul kaldığı” tarihte doğdu.
Eşin vefatı 1 Ekim 2008 sonrası olduğu için, yürürlükteki 5510 sayılı Kanun kuralları uygulandı. Bu yasaya göre, hem eşten hem de babadan aynı anda iki ayrı ölüm aylığı alınması mümkün değildir; sadece yüksek olan aylığın tercih edilmesine izin verilmektedir.
Bu karar, “babam eski tarihte vefat etti, hakkım saklıdır” düşüncesinin her durumda geçerli olmadığını ortaya koymaktadır. İkinci maaş için gerekli şartın gerçekleştiği tarihte yürürlükte olan kanun belirleyici olmaktadır.
Sosyal Güvenlik Sistemi Açısından Sonuçlar
Çift aylık ödemelerinin kısıtlanması ve güncel mevzuatın esas alınması yönünde hukuki bir netlik sağlanmış oldu. SGK uygulamalarında emsal teşkil edecek bir içtihat oluştu.
Yargıtay’ın emsal niteliğindeki bu kararı, hem eşten hem babadan ölüm aylığı almak isteyenler için önemli bir rehber niteliği taşımaktadır. Çift maaş beklentisiyle dava açmadan önce, hakkın doğduğu tarihte yürürlükte olan mevzuatın dikkatlice incelenmesi gerekmektedir.
Aksi halde uzun ve masraflı mahkeme süreçleri sonucunda hayal kırıklığı yaşanması kaçınılmaz olabilir.
