İnsan iskeletinde kaç kemik var? Kemiklerin görevleri ve eklem türleri
Yetişkin iskeletindeki 206 kemiğin bebeklikte neden daha fazla olduğunu, kemiklerin destek dışındaki görevlerini, eklem türlerini ve kemik dokusunun ömür boyu nasıl yenilendiğini anlatıyoruz.

Sesli Dinle
Bu ses, tarayıcınızın konuşma sentezi ile üretilir; insan sesi değildir. Sesin niteliği cihazınıza göre değişir.
Yetişkin iskeletindeki 206 kemiğin bebeklikte neden daha fazla olduğunu, kemiklerin destek dışındaki görevlerini, eklem türlerini ve kemik dokusunun ömür boyu nasıl yenilendiğini anlatıyoruz.
Yetişkin bir insanın iskeletinde genellikle 206 kemik bulunur. Yeni doğan bir bebekte ise bu sayı 300 civarındadır; çünkü kafatası ve omurganın alt kısmı gibi bölgelerde ayrı duran bazı kemikler büyüme sırasında birbiriyle kaynaşır. Kemikler vücuda destek olmanın yanı sıra organları korur, hareketi mümkün kılar, mineral depolar ve kan hücresi üretir.
İskelet, vücudun organ sistemleri içinde en kalıcı yapıdır; arkeologların binlerce yıl önce yaşamış insanları tanıyabilmesi de kemiklerin dayanıklılığı sayesindedir. Yine de canlı bir dokudur ve sürekli yenilenir.
206 kemik vücutta nasıl dağılır?
İskelet iki ana bölüme ayrılır. Eksen iskeleti vücudun orta hattını oluşturur; üyeler iskeleti ise kol ve bacakları ve bunları gövdeye bağlayan kuşakları içerir.
| Bölge | Yaklaşık kemik sayısı | Not |
|---|---|---|
| Kafatası | 22 | Kafatasını oluşturan kemiklerin çoğu birbirine sıkıca kaynaşmıştır. |
| Orta kulak kemikçikleri | 6 (her kulakta 3) | Çekiç, örs ve üzengi |
| Dil kemiği | 1 | Başka hiçbir kemikle eklem yapmaz. |
| Omurga | 26 | Kuyruk sokumu ve sağrı kemikleri kaynaşmış olarak sayılır. |
| Göğüs kafesi | 25 | 24 kaburga ve göğüs kemiği |
| Omuz kuşağı ve kollar | 64 | Elin tek başına 27 kemiği vardır. |
| Kalça kuşağı ve bacaklar | 62 | Ayakta 26 kemik bulunur. |
Toplam 206'dır. Dikkat çekici bir ayrıntı: iki el ve iki ayak birlikte iskeletteki kemiklerin yarısından fazlasını oluşturur. İnce ve hassas hareketleri mümkün kılan da bu çok parçalı yapıdır. Bazı kişilerde fazladan küçük kemikler ya da fazla bir kaburga bulunabildiği için sayı kişiden kişiye küçük farklar gösterebilir.
En büyük ve en küçük kemik
Vücudun en uzun ve en güçlü kemiği uyluk kemiğidir (femur). En küçüğü ise orta kulaktaki, adını biçiminden alan üzengi kemiğidir. Üzengi, kulak zarına çarpan ses titreşimlerini iç kulağa aktaran zincirin son halkasıdır; sesin bu yolculuğunu ses dalgalarının havada ve kulakta ilerleyişini anlatan yazıda okuyabilirsiniz.
Kemiklerin beş görevi
- Destek: Vücuda biçim verir ve ağırlığı taşır.
- Koruma: Kafatası beyni, omurga omuriliği, göğüs kafesi kalp ve akciğerleri korur.
- Hareket: Kemikler kaldıraç görevi görür; kaslar onları eklemler etrafında döndürür. Bu iş birliğini kasların nasıl kasıldığını anlatan yazıda ele aldık.
- Mineral deposu: Kalsiyum ve fosforun büyük kısmı kemiklerde depolanır. Kandaki kalsiyum düştüğünde hormonlar kemikten kalsiyum çekilmesini sağlar.
- Kan üretimi: Bazı kemiklerin içindeki kırmızı kemik iliği alyuvar, akyuvar ve kan pulcukları üretir. Akyuvarların savunmadaki rolü için bağışıklık sistemini anlatan yazımıza bakabilirsiniz.
Eklem türleri: kemikler nerede ve nasıl buluşur?
İki ya da daha fazla kemiğin birleştiği yere eklem denir. Eklemler hareket miktarına göre üç gruba ayrılır:
- Oynamaz eklemler: Kafatası kemikleri arasındaki dikiş yerleri gibi. Yetişkinde neredeyse hiç hareket etmez.
- Yarı oynar eklemler: Omurlar arasındaki eklemler gibi. Aradaki kıkırdak diskler sınırlı hareket ve esneklik sağlar.
- Oynar eklemler: Diz, omuz, dirsek gibi. Kemik uçları kaygan kıkırdakla kaplıdır, eklem boşluğundaki sıvı sürtünmeyi azaltır.
Oynar eklemlerin biçimleri
Oynar eklemler de yaptıkları hareketin türüne göre farklı biçimlerdedir. Omuz ve kalçadaki küresel eklemler hemen her yöne hareket eder. Dirsek ve dizdeki menteşe eklemler bir kapı gibi tek düzlemde açılıp kapanır. Boyundaki ilk iki omur arasındaki mil eklem başın sağa sola dönmesini sağlar. Başparmağın tabanındaki eyer eklem ise başparmağın diğer parmaklara dokunabilmesini, yani kavramayı mümkün kılar.
Basit bir deneyle farkı görebilirsiniz: Kolunuzu omuzdan geniş bir daire çizecek şekilde döndürün, sonra aynısını dirseğinizle yapmayı deneyin. Dirsek yalnızca bükülüp açılır; küresel eklemle menteşe eklem arasındaki fark tam olarak budur.
Omurga neden düz değil de S biçimlidir?
Yandan bakıldığında omurga düz bir çubuk değil, boyun ve bel bölgesinde öne, sırt ve sağrı bölgesinde arkaya doğru kıvrılan bir S çizer. Bu kıvrımlar bir yay gibi çalışır: yürürken ve koşarken oluşan darbeleri sönümler, başın ağırlığını gövdenin üzerinde dengede tutar.
Yeni doğan bir bebeğin omurgası ise büyük ölçüde tek bir C biçimindedir. Bebek başını dik tutmaya başladığında boyun kıvrımı, oturup yürümeye başladığında da bel kıvrımı belirginleşir. Yani iskelet, yalnızca genlerle değil, kullanıldığı biçimle de şekillenir. Omurlar arasındaki kıkırdak diskler de bu yay sistemine katkı yapan yastıklar gibi düşünülebilir.
Kemik canlıdır: yıkım ve yapım döngüsü
Kemik dokusunda iki tür hücre karşılıklı çalışır: osteoklastlar eski kemik dokusunu yıkar, osteoblastlar yeni doku üretir. Bu yeniden yapılanma ömür boyu sürer ve kemiğin, üzerine binen yüke uyum sağlamasına imkân verir. Kırık bir kemiğin iyileşebilmesi de bu sürecin sonucudur.
Çocukluk ve gençlikte yapım yıkımdan fazladır; kemik kütlesi genç yetişkinlikte en yüksek düzeyine ulaşır. İlerleyen yaşlarda denge yıkım lehine değişebilir. Kemik sağlığıyla ilgili beslenme, takviye ya da tarama kararları kişisel durumlara göre değiştiği için bir hekimle birlikte verilmelidir.
Sık sorulan sorular
Kemikler neden beyazdır?
Kemiğin sertliğini veren kalsiyum fosfat mineralleri beyaz renktedir. Canlı vücutta ise kemiklerin yüzeyi kan damarları ve zarlar nedeniyle hafif pembemsi görünür.
Eklemlerden gelen çıtırtı zararlı mı?
Parmakları çıtlatırken duyulan ses, eklem sıvısındaki gaz basıncının ani değişimiyle ilişkilendirilir. Ağrı, şişlik ya da hareket kısıtlılığı eşlik ediyorsa bir hekime başvurmak gerekir.

Düzeltme ve cevap hakkı — bu haberde şeref ve haysiyetinizi ihlal eden ya da gerçeğe aykırı bir husus olduğunu düşünüyorsanız, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde başvurabilirsiniz.

Yazar Haber, 2023 yılında yayın hayatına başladı. Yazar Medya Anonim Şirketi bünyesinde tarafsız, hızlı ve güvenilir haber yayıncılığı faaliyetlerini sürdürüyor.
İlgili Haberler
Yorumlar (0)
Bu habere henüz onaylanmış bir yorum yok. İlk yorumu siz yazın; yorumlar editör onayından sonra yayımlanır.
Bunlar da İlginizi Çekebilir






