Oltalama (phishing) e-postası nasıl anlaşılır? Sahte mesajın 7 işareti

Oltalama e-postaları bir banka, kargo şirketi ya da tanınmış bir hizmet gibi görünerek şifre, kart bilgisi veya doğrulama kodu ele geçirmeyi amaçlar. Gönderen adresi, aciliyet dili ve bağlantıların gerçek hedefi sahte mesajı ele veren başlıca ipuçlarıdır.

Oltalama (phishing) e-postasını anlamanın en güvenilir yolu gönderen adresinin gerçek alan adını kontrol etmek, bağlantıya tıklamadan önce gerçekte hangi adrese gittiğine bakmak ve sizden acilen şifre, kart bilgisi ya da doğrulama kodu isteyen her mesaja şüpheyle yaklaşmaktır. Gerçek kurumlar bu bilgileri e-postayla istemez. Emin olmadığınız durumda e-postadaki bağlantıyı değil, kurumun sitesini veya uygulamasını kendiniz açarak kontrol edin.

Oltalama nedir, nasıl işler?

Oltalama, saldırganın güvenilir bir kurum kılığına girerek kurbanı sahte bir sayfaya yönlendirmesi ya da zararlı bir dosyayı açtırmasıdır. Sahte sayfa çoğu zaman gerçeğinin birebir kopyasıdır; girilen şifre ve kart bilgileri doğrudan saldırgana gider. Aynı yöntem SMS (smishing) ve sesli aramalarla da uygulanır.

Sahte e-postayı ele veren işaretler nelerdir?

1. Gönderen adresi tutmuyor. Görünen ad "Banka Müşteri Hizmetleri" olabilir, ama adresin @ işaretinden sonraki kısmı kurumun alan adı değildir ya da harf değişikliği içerir. Tek bir harfin farklı olduğu adresler sık kullanılır.
2. Aciliyet ve tehdit dili. "Hesabınız 24 saat içinde kapatılacak", "Son uyarı", "Ödemeniz başarısız oldu" gibi ifadeler düşünmeden harekete geçirmeyi amaçlar.
3. Bağlantı başka yere gidiyor. Bilgisayarda fareyi bağlantının üzerinde bekletin, telefonda bağlantıya basılı tutun; görünen adres ile gerçek hedef farklıysa tıklamayın. Kısaltılmış bağlantılar da hedefi gizleyebilir.
4. Kişisel bilgi talebi. Şifre, kart numarası, CVV kodu ya da SMS ile gelen doğrulama kodu isteyen e-postalar neredeyse her zaman sahtedir.
5. Beklenmedik ekler. Sipariş vermediğiniz bir "fatura", tanımadığınız birinden gelen sıkıştırılmış dosya veya makro çalıştırmanızı isteyen belge risklidir.
6. Genel hitap ve dil hataları. Adınız yerine "Değerli müşterimiz" gibi genel bir hitap, bozuk Türkçe ve tutarsız logo kullanımı uyarı işaretidir. Ancak kusursuz bir dille yazılmış oltalama mesajları da vardır; bu yüzden tek başına ölçüt değildir.
7. Gerçek olamayacak kadar iyi teklifler. Katılmadığınız bir çekilişte ödül kazandığınızı, iade almanız gerektiğini ya da çok düşük fiyatlı bir ürün sunulduğunu söyleyen mesajlar klasik tuzaklardır.

Şüpheli bir e-posta geldiğinde ne yapmalı?

• Bağlantılara tıklamayın, ek açmayın, yanıt vermeyin.
• Kurumla iletişime geçmek istiyorsanız resmi sitesini adres çubuğuna kendiniz yazarak ya da resmi uygulamasından girin.
• E-posta hizmetinizin "Kimlik avı bildir" ya da "Spam olarak işaretle" seçeneğini kullanın.
• İş yerinizde aldıysanız bilgi işlem ekibine iletin.

Bağlantıya tıkladıysanız ne yapmalısınız?

1. Bilgi girdiyseniz şifreyi hemen değiştirin. Aynı şifreyi başka hesaplarda da kullanıyorsanız onları da değiştirin.
2. Kart bilgisi paylaştıysanız bankanızı arayın. Kartı kullanıma kapatıp yenisini isteyin ve hesap hareketlerinizi kontrol edin.
3. İki adımlı doğrulamayı açın. Henüz açık değilse, ele geçmiş olabilecek hesaplarda ilk iş bunu yapın.
4. Dosya indirdiyseniz cihazı tarayın. Yerleşik güvenlik aracıyla tam tarama yapın.
5. Durumu kayıt altına alın. Maddi kayıp varsa e-postanın ekran görüntüsü ve işlem bilgileriyle resmi makamlara başvurun.

Sıkça sorulan sorular

Sadece e-postayı açmak tehlikeli mi?

Güncel e-posta uygulamalarında yalnızca mesajı açmak genellikle zarar vermez. Asıl risk bağlantıya tıklamak, ek indirmek ve bilgi girmektir.

Adres çubuğunda kilit simgesi varsa site güvenli midir?

Hayır. Kilit simgesi yalnızca bağlantının şifreli olduğunu gösterir; sitenin gerçek kuruma ait olduğunu kanıtlamaz. Oltalama sayfalarının çoğu da şifreli bağlantı kullanır.

Tanıdığım birinden gelen e-posta da sahte olabilir mi?

Evet. Ele geçirilmiş bir hesaptan gönderilen mesajlar gerçek kişiden geliyormuş gibi görünür. Para ya da bilgi isteyen olağan dışı bir mesajı, kişiyi telefonla arayarak doğrulayın.

İlgili HaberQR kod dolandırıcılığından korunmanın 8 yolu