Sis nasıl oluşur? Yere inen bulutun bilimi

Sis, yere yakın havada asılı kalan milyonlarca minik su damlacığından oluşur. Havanın soğuyup doymasıyla ortaya çıkar ve görüş mesafesini kısa sürede düşürebilir.

Sis, havadaki su buharının yere yakın seviyede yoğunlaşarak çok küçük su damlacıklarına dönüşmesiyle oluşur. Hava soğuyup doyma noktasına, yani çiy noktası sıcaklığına ulaştığında artık daha fazla buhar taşıyamaz; fazla buhar havadaki toz, tuz ve duman gibi mikroskobik parçacıkların üzerinde yoğunlaşır. Sonuçta yerle temas eden bir bulut ortaya çıkar. Meteorolojide görüş mesafesi 1 kilometrenin altına düştüğünde bu duruma sis denir.

Sis için hangi koşullar gerekir?

• Nem: Havada yeterli miktarda su buharı bulunmalıdır.
• Soğuma: Hava, çiy noktasına kadar soğumalı ya da buna yakın olmalıdır.
• Yoğuşma çekirdekleri: Buharın tutunabileceği küçük parçacıklar gerekir. Şehirlerde ve sanayi bölgelerinde bunlar boldur.
• Hafif rüzgâr: Güçlü rüzgâr nemli havayı karıştırıp dağıtır; durgun ya da hafif rüzgârlı hava sisin oluşmasını kolaylaştırır.

Sis türleri nelerdir?

Radyasyon sisi

En sık karşılaşılan türdür. Açık ve rüzgârsız gecelerde yeryüzü, gün boyunca biriktirdiği ısıyı uzaya yayarak hızla soğur. Yere yakın hava da soğuyup doyma noktasına ulaşır. Bu sis genellikle gece yarısından sonra ve sabaha karşı yoğunlaşır, güneş yükselip yeri ısıttıkça dağılır. Vadi ve çukur alanlarda, soğuk hava aşağıda biriktiği için daha sık görülür.

Adveksiyon sisi

Ilık ve nemli bir hava kütlesi, soğuk bir yüzeyin, örneğin soğuk deniz suyunun ya da karla kaplı toprağın üzerine hareket ettiğinde alttan soğur ve sis oluşur. Kıyı bölgelerde ve boğazlarda görülen yoğun sislerin önemli bir kısmı bu türdendir. Rüzgârla taşındığı için günlerce sürebilir.

Buhar sisi

Çok soğuk hava, görece ılık bir su yüzeyinin üzerinden geçtiğinde sudan yükselen buhar hemen yoğunlaşır. Kış sabahlarında göl ve nehir yüzeylerinden tütüyormuş gibi yükselen sis bunun örneğidir.

Yamaç sisi

Nemli hava bir dağ yamacı boyunca yukarı çıkmaya zorlandığında genişleyerek soğur ve yoğunlaşır. Dağlık bölgelerde yamaçları saran sis bu yolla oluşur.

Sis neden en çok sonbahar ve kış aylarında görülür?

Bu mevsimlerde geceler uzundur ve yeryüzünün soğuması için daha fazla zaman vardır. Havanın nemli olması ve yüksek basınç sistemlerinin getirdiği durgun, açık geceler de radyasyon sisi için uygun ortamı hazırlar. Güneşin daha alçak açıyla geldiği kısa günlerde sis bazen gün boyu dağılmayabilir.

Pus ile sis arasındaki fark ne?

İkisi de görüşü azaltır, ancak sebepleri ve yoğunlukları farklıdır. Sis, su damlacıklarından oluşur ve görüş mesafesini 1 kilometrenin altına düşürür. Görüş biraz daha iyi, nem hâlâ yüksekse buna nemli pus denir. Kuru pus ise su yerine toz, duman ya da kirletici parçacıkların havada asılı kalmasıyla oluşur ve havaya sarımsı veya grimsi bir renk verir.

Sisli havada nelere dikkat edilmeli?

1. Araç kullanırken hızınızı görüş mesafesine göre düşürün ve takip mesafesini artırın.
2. Kısa farları ve varsa sis farlarını kullanın. Uzun farlar ışığı damlacıklardan geri yansıttığı için görüşü daha da kötüleştirir.
3. Ani şerit değiştirme ve sollamadan kaçının.
4. Yoğun sis uyarısı varsa mümkünse yolculuğu erteleyin.

Sıkça sorulan sorular

Sis ile bulut aynı şey mi?

Fiziksel olarak benzerdir; ikisi de havada asılı minik su damlacıklarından oluşur. Fark, sisin yere temas etmesi, bulutun ise yerden yüksekte bulunmasıdır.

Sis neden sabah dağılır?

Güneş ışığı yeri ve havayı ısıtır. Isınan hava daha fazla buhar taşıyabildiği için damlacıklar yeniden buharlaşır ve sis incelir.

Dondurucu sis nedir?

Sıcaklık sıfırın altındayken bile damlacıklar sıvı kalabilir. Bu aşırı soğumuş damlacıklar bir yüzeye çarptığında donar ve ağaçlarda, tellerde kırağıya benzer buz tabakaları oluşturur.

İlgili HaberKutup ışıkları neden oluşur? Aurora'nın renklerinin sırrı